Het Innerlijke Klooster

Ik leef in een innerlijk klooster. Het heeft geen zichtbare muren, en toch is de scheiding totaal. De buitenwereld raast voort, druk en luidruchtig, maar zij bepaalt mijn ritme niet meer. Wat hier heerst is orde. Geen opgelegde orde, geen discipline van buitenaf, maar een orde die ontstaat wanneer men zich schikt naar iets wat niet te onderhandelen valt.

Dit klooster is niet gegroeid uit afkeer van de wereld. Het is gegroeid uit helderheid. Wanneer alles tegelijk spreekt, wordt zwijgen een morele plicht. Wanneer snelheid wordt verward met leven, wordt traagheid trouw.

In dit klooster ben ik niet alleen. Bach en Beethoven zijn hier aanwezig, niet als monumenten, maar als gezellen. Zij begeleiden, zij corrigeren, zij houden mij scherp.

Bach waakt over orde, over maat en innerlijke waarheid. Hij duldt geen slordigheid, geen stemmingmakerij. Alles moet dragen, alles moet kloppen, tot in het kleinste detail. Beethoven staat naast hem, minder vergevingsgezind, maar menselijker in zijn strijd. Hij herinnert mij eraan dat vorm niet steriel is, dat orde pas betekenis krijgt wanneer zij doorleefd wordt. Beiden vragen gehoorzaamheid, maar geen onderwerping. Zij eisen eerlijkheid. In hun nabijheid wordt men niet groter, maar juister. Zij zijn geen voorbeelden om te imiteren, maar maatstaven waaraan men zich voortdurend spiegelt. Met hen aan mijn zijde is zwijgen nooit leeg, en werken nooit vrijblijvend.

In het hart van deze ruimte staan twee werktuigen. De piano en de pen. De ene spreekt in klank, de andere in gedachte. Beiden eisen dezelfde gestrengheid. Beiden dulden geen haast. Beiden leggen onverbiddelijk bloot wat niet deugt.

De piano is vaak stil, maar nooit afwezig. Hij is hier geen middel tot eer of vertoon. Hij is een drempel. Klank ontstaat niet op bevel. Zij wordt toegelaten wanneer het innerlijk horen rijp is. Eerst luisteren, dan handelen. Wat niet van binnen gehoord wordt, heeft geen recht om te klinken.

De pen ligt binnen handbereik. Zij versiert niets. Zij noteert. Schrijven is hier geen commentaar, geen mening, geen vertoning. Het is bezinning die tot scherpte wordt gedwongen. Gedachten worden op papier beproefd zoals tonen op het klavier.

Wat op de bladzijde instort, zou ook in de klank bezwijken.

In mij leeft een spanning die niet wordt opgelost. Aan de ene kant is er toewijding aan vorm en zin, en de overtuiging dat muziek en denken hun oorsprong niet in het persoonlijke ik hebben. Aan de andere kant is er nuchtere kennis van twijfel, vermoeidheid, lichamelijke weerstand en beperking. Het innerlijke klooster bestaat om deze spanning te dragen zonder haar voortijdig glad te strijken. Wat men verdraagt, verfijnt het zien.

Oefenen is hier geen verovering, maar zuivering. Herhaling is niet mechanisch, maar bijna ritueel. Dezelfde passage, dezelfde gedachte, keert terug omdat haar innerlijke noodzaak zich nog niet heeft prijsgegeven. Elke terugkeer scherpt de aandacht. Elke correctie voedt de wil. Vooruitgang wordt hier niet gemeten in snelheid, maar in helderheid.

De tijd gedraagt zich hier anders. Hij jaagt niet, hij verzamelt zich. Lange muzikale bogen mogen zich ontvouwen zonder druk. Zinnen krijgen de ruimte om hun gewicht te vinden. De stilte tussen tonen, en de pauze tussen woorden, gelden als aanwezigheid. Iets luistert terug.

Klank en taal dragen een morele last. Elke toon heeft gevolg. Elke zin verraadt een intentie. Noch de piano, noch het papier laat zich lang bedriegen. Beiden worden instrumenten van innerlijke scholing. Zij onderwijzen zonder troost.

De wereld daarbuiten vraagt om zichtbaarheid, vlotheid, reactie. Het innerlijke klooster vraagt om samenhang. Het ene wekt bewondering. Het andere wekt zwaarte. Het ene wordt verbruikt. Het andere houdt stand.

Deze afstand tot de wereld is geen minachting. Het is oriëntatie. Zonder afstand wordt spelen reactie en schrijven lawaai. In het klooster worden impulsen bekeken voor men ze volgt. Interpretatie en formulering ontstaan uit verantwoordelijkheid, niet uit smaak. Het ik wordt niet uitgesproken. Het wordt aangescherpt.

Dit is geen terugtrekking uit leven of kunst. Het is voorbereiding op waarheid. Klank die innerlijk niet geordend is, verraadt zich. Taal die niet in bezinning verankerd is, holt uit. Techniek zonder innerlijke orde stort in. Expressie zonder eerbied wordt theater.

Er is een stille vreugde in deze manier van leven, maar zij kondigt zich niet aan. Zij heeft gewicht, geen glans. Het besef vat te zijn en geen bron. Hoe minder storing, hoe helderder de stroom.

Zo blijf ik hier. Aan het klavier. Aan de tafel. In stilte. In herhaling. Niet verborgen, maar beschermd. Niet geïsoleerd, maar gericht. Het innerlijke klooster staat omdat het moet. Zonder dit zou mijn werk uiteenvallen. Met dit blijven klank en woord intact.

Sommigen zullen deze keuze nooit begrijpen. Dat is aanvaardbaar. Mystieke wegen zijn nooit aangelegd om te overtuigen. Zij zijn aangelegd om te veranderen.